آبگرفتگی معابر شهری یکی از چالش‌های مهم زیرساختی در شهرهای بزرگ و مناطق صنعتی است. بارندگی‌های شدید و ناگهانی، در صورت نبود شبکه مناسب برای جمعآوری و انتقال رواناب‌های سطحی، می‌توانند باعث مسدود شدن خیابان‌ها، آسیب به آسفالت، نفوذ آب به ساختمان‌ها، تخریب زیرساخت‌ها و ایجاد خسارت‌های اقتصادی گسترده شوند.
یکی از راهکارهای مؤثر برای مدیریت این مشکل، طراحی اصولی شبکه جمعآوری آبهای سطحی با استفاده از لوله کاروگیت دوجداره پلیاتیلن است. این لولهها به دلیل ساختار ویژه، مقاومت مکانیکی مناسب، وزن کم، مقاومت در برابر خوردگی و سطح داخلی صاف، گزینه‌ای کاربردی برای اجرای شبکه‌های زهکشی و انتقال آب باران محسوب میشوند.
البته انتخاب لوله مناسب به‌تنهایی برای جلوگیری از آبگرفتگی کافی نیست. طراحی شبکه باید بر اساس اطلاعات بارندگی منطقه، مساحت حوضه آبریز، شیب زمین، دبی رواناب، قطر لوله، عمق دفن و شرایط خاک انجام شود.
در این مقاله، مراحل طراحی شبکه جمعآوری آبهای سطحی با لوله کاروگیت دوجداره، محاسبات هیدرولیکی، انتخاب قطر و کلاس مقاومتی لوله و همچنین اصول اجرای صحیح این سیستم را بررسی می‌کنیم.
چرا استفاده از لوله کاروگیت دوجداره در شبکه جمعآوری آبهای سطحی اهمیت دارد؟
لوله کاروگیت دوجداره یکی از محصولات پرکاربرد در پروژه‌های انتقال آبهای سطحی، فاضلاب غیرتحت فشار، زهکشی و مدیریت رواناب شهری است. این لوله از دو جداره مجزا تشکیل شده است:
- جداره خارجی موج‌دار: وظیفه افزایش سختی حلقوی و کمک به تحمل بارهای واردشده از خاک و ترافیک را بر عهده دارد.
- جداره داخلی صاف: باعث کاهش مقاومت جریان، کاهش احتمال تجمع رسوبات و بهبود شرایط انتقال آب میشود.
ترکیب این دو ویژگی باعث شده است لوله‌های کاروگیت دوجداره در بسیاری از پروژه‌های زیرساختی جایگزین مناسبی برای لوله‌های سنتی باشند.
مهمترین مزایای لوله کاروگیت در جمعآوری آب باران
۱. مقاومت در برابر فشارهای خارجی
ساختار حلقوی جداره بیرونی، سختی مکانیکی مناسبی برای لوله ایجاد می‌کند. در صورت انتخاب کلاس مقاومتی صحیح و اجرای اصولی بستر و خاک‌ریزی، این لولهها می‌توانند بارهای ناشی از خاک و تردد وسایل نقلیه را تحمل کنند.
۲. مقاومت در برابر خوردگی و مواد شیمیایی
لوله‌های پلیاتیلن سنگین (HDPE) برخلاف بسیاری از لوله‌های فلزی، در برابر زنگ‌زدگی و بسیاری از عوامل خورنده موجود در خاک مقاومت خوبی دارند. این ویژگی در مناطقی که خاک یا آب دارای شرایط شیمیایی نامناسب است، اهمیت زیادی دارد.
۳. سطح داخلی صاف و انتقال مناسب جریان
جداره داخلی صاف باعث کاهش زبری هیدرولیکی و کاهش افت انرژی جریان میشود. در نتیجه، با طراحی صحیح قطر و شیب، می‌توان آب باران را با راندمان مناسبی به سمت کلکتورها و خروجی شبکه هدایت کرد.
۴. وزن کم و سرعت بالای اجرا
وزن پایین لوله‌های کاروگیت در مقایسه با لوله‌های بتنی، حمل‌ونقل و جابه‌جایی آن‌ها را آسان‌تر می‌کند. همچنین در بسیاری از پروژه‌ها، عملیات نصب با تجهیزات سبک‌تر و در زمان کوتاه‌تری انجام میشود.
۵. آب‌بندی مناسب اتصالات
استفاده از اتصالات سوکتی و واشرهای آب‌بند استاندارد، مانند واشرهای EPDM، می‌تواند از نفوذ آب به داخل شبکه و نشت رواناب به خاک اطراف جلوگیری کند؛ البته کیفیت اتصال، تمیزی محل نصب و رعایت دستورالعمل تولیدکننده در عملکرد نهایی بسیار مؤثر است.
مراحل طراحی شبکه جمعآوری آبهای سطحی
طراحی یک شبکه اصولی باید به‌صورت مرحله‌ای انجام شود. هدف اصلی، جمعآوری رواناب از نقاط مختلف حوضه آبریز و انتقال آن به محل تخلیه مناسب، بدون ایجاد پس‌زدگی یا آبگرفتگی در مسیر است.
مراحل اصلی طراحی عبارت‌اند از:
- بررسی توپوگرافی و شیب زمین
- تعیین محدوده حوضه‌های آبریز
- بررسی اطلاعات بارندگی منطقه
- محاسبه دبی رواناب سطحی
- انتخاب قطر و شیب مناسب لولهها
- تعیین محل دریچه‌ها، آبروها و منهول‌ها
- بررسی شرایط خاک و عمق دفن لوله
- طراحی جزئیات اجرایی و اتصالات
۱. تعیین حوضه آبریز و مسیر حرکت رواناب
اولین مرحله در طراحی شبکه، شناسایی محدوده‌هایی است که آب باران آن‌ها به یک مسیر مشخص هدایت میشود.
برای این منظور باید نقشه توپوگرافی، شیب طولی و عرضی معابر، وضعیت سطح زمین و محل تجمع احتمالی آب بررسی شود.
سطوح مختلف، میزان متفاوتی از بارندگی را به رواناب تبدیل می‌کنند. برای مثال:
- آسفالت و بتن: نفوذپذیری پایین و ضریب رواناب نسبتاً بالا
- فضای سبز: نفوذپذیری بیشتر و ضریب رواناب پایین‌تر
- زمین‌های خاکی متراکم: ضریب رواناب وابسته به نوع خاک و شرایط رطوبتی
- بام ساختمان‌ها: معمولاً سهم زیادی از بارندگی به رواناب تبدیل میشود.
بنابراین، تفکیک سطوح مختلف در محاسبات اولیه اهمیت زیادی دارد.
۲. محاسبه دبی رواناب با روش منطقی
یکی از روش‌های متداول برای محاسبه دبی اوج رواناب در حوضه‌های نسبتاً کوچک شهری، روش منطقی یا Rational Method است.
رابطه اصلی این روش به شکل زیر است:
Q = 0.00278 × C × i × A
که در آن:
- Q: دبی اوج رواناب بر حسب مترمکعب بر ثانیه
- C: ضریب رواناب بدون واحد
- i: شدت بارندگی بر حسب میلی‌متر بر ساعت
- A: مساحت حوضه آبریز بر حسب هکتار
ضریب رواناب به نوع سطح، میزان نفوذپذیری خاک، شیب زمین و شرایط حوضه بستگی دارد.
مثال محاسباتی:
فرض کنیم قصد طراحی شبکه جمعآوری آبهای سطحی برای یک محدوده شهری به مساحت ۵ هکتار را داریم.
اطلاعات فرضی پروژه:
- مساحت حوضه آبریز: ۵ هکتار
- ضریب رواناب: ۰.۸۵
- شدت بارندگی طرح: ۷۰ میلی‌متر بر ساعت
با جای‌گذاری در رابطه:
Q = 0.00278 × 0.85 × 70 × 5
دبی اوج رواناب تقریباً برابر با ۰.۸۳ مترمکعب بر ثانیه خواهد بود.
این مقدار، دبی اولیه مورد نیاز برای بررسی ظرفیت شبکه است. در طراحی نهایی باید زمان تمرکز حوضه، دوره بازگشت بارندگی، توزیع مکانی بارش و ضوابط طراحی پروژه نیز بررسی شوند.
قیمت و سفارش لوله پلی اتیلن دوجداره کاروگیت فاضلابی
شــرکت سلســله آب حیــات کرمــان تولیدکننده لوله هــای پلــی اتیلــن دوجــداره کاروگیت از ســایز ۲۰۰ الــی ۵۰۰ میلیمتــر بــه صــورت کوپلــر جــدا و ســایز۲۰۰ و ۲۵۰ میلیمتـــر بـــه صـــورت کوپلـــر ســـرخود مطابـــق اســـتانداردهای 9116INSO و 16961DIN و 13476EN بـــا حداقـــل مقاومت حلــقوی 2M/KN31.5 اســت. تنها تولیدکننده لوله کاروگیت در کرمان
مزیت ما برای شما: خرید بدون واسطه از تولیدکننده، تضمین کیفیت. حمل رایگان به سراسر کشور
محاسبه قطر لوله کاروگیت و تعیین شیب مناسب شبکه
پس از محاسبه دبی رواناب، باید قطر و شیب لوله به‌گونه‌ای انتخاب شوند که ظرفیت انتقال جریان کافی باشد و از ایجاد پس‌زدگی و تجمع رسوبات جلوگیری شود.
یکی از روابط پرکاربرد برای محاسبه جریان در لوله‌های ثقلی، فرمول مانینگ (Manning) است:
Q = (1/n) × A × R^(2/3) × S^(1/2)
پارامترهای این رابطه عبارت‌اند از:
- Q: دبی جریان بر حسب مترمکعب بر ثانیه
- n: ضریب زبری مانینگ
- A: سطح مقطع جریان بر حسب مترمربع
- R: شعاع هیدرولیکی بر حسب متر
- S: شیب خط انرژی که در شرایط جریان یکنواخت با شیب بستر برابر در نظر گرفته میشود.
برای لوله دایره‌ای که به‌صورت کامل پر جریان دارد، شعاع هیدرولیکی از تقسیم قطر داخلی بر ۴ به دست می‌آید.
نکته مهم این است که قطر اسمی لوله کاروگیت لزوماً برابر قطر داخلی هیدرولیکی آن نیست. بنابراین در محاسبات باید از قطر داخلی واقعی محصول استفاده شود.
چه عواملی در انتخاب قطر لوله تأثیر دارند؟
انتخاب قطر لوله فقط بر اساس دبی محاسبه‌شده انجام نمی‌شود. پارامترهای زیر نیز باید در نظر گرفته شوند:
- شدت و دوره بازگشت بارندگی طرح
- مساحت حوضه آبریز
- ضریب رواناب سطوح مختلف
- شیب طولی مسیر
- ضریب زبری داخلی لوله
- میزان پرشدگی مجاز لوله
- احتمال ورود رسوبات و زباله به شبکه
- ظرفیت منهول‌ها و سازه‌های ورودی و خروجی
همچنین باید ظرفیت کل شبکه در نقاط پایین‌دست بررسی شود؛ زیرا ممکن است قطر لوله‌های فرعی مناسب باشد، اما کلکتور اصلی توان انتقال مجموع دبی ورودی را نداشته باشد.
مقایسه سایزهای رایج لوله کاروگیت در شبکه جمعآوری آبهای سطحی
لوله‌های کاروگیت دوجداره در قطرهای مختلف تولید میشوند و انتخاب سایز مناسب به ظرفیت هیدرولیکی مورد نیاز و شرایط اجرایی پروژه بستگی دارد.
| قطر اسمی لوله | کاربرد متداول |
| ۲۰۰ تا ۳۱۵ میلی‌متر | خطوط فرعی و جمعآوری آب از محدوده‌های کوچک |
| ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلی‌متر | شبکه‌های جمعآوری آب معابر و خیابان‌ها |
| ۶۰۰ تا ۸۰۰ میلی‌متر | خطوط اصلی و کلکتورهای متوسط |
| ۱۰۰۰ میلی‌متر و بالاتر | کلکتورهای بزرگ و پروژه‌های زیرساختی گسترده |
توجه داشته باشید که این جدول صرفاً راهنمای کاربردی سایزها است و ظرفیت عبوری هر قطر باید با استفاده از محاسبات هیدرولیکی و مشخصات واقعی محصول تعیین شود.
برای مثال، دو لوله با قطر اسمی یکسان اما قطر داخلی یا ضریب زبری متفاوت، ممکن است ظرفیت انتقال آب یکسانی نداشته باشند.
انتخاب کلاس مقاومتی SN8 و SN16 برای لوله کاروگیت
یکی از مهمترین تصمیم‌ها در طراحی شبکه جمعآوری آبهای سطحی، انتخاب سختی حلقوی مناسب لوله است.
سختی حلقوی با نماد SN مشخص میشود و بیانگر مقاومت لوله در برابر تغییر شکل ناشی از بارهای خارجی است.
دو کلاس پرکاربرد عبارت‌اند از:
لوله کاروگیت SN8: این کلاس در بسیاری از پروژه‌های متداول شبکه‌های مدفون شهری و صنعتی استفاده میشود؛ البته انتخاب آن باید با توجه به عمق دفن، نوع خاک، شرایط ترافیکی و کیفیت اجرای خاک‌ریزی انجام شود.
لوله کاروگیت SN16: در شرایطی که نیاز به سختی حلقوی بالاتر وجود دارد، مانند برخی پروژه‌های دارای بارگذاری خارجی بیشتر یا شرایط خاص نصب، می‌توان از این کلاس استفاده کرد.
نکته مهم این است که SN8 و SN16 به معنای تحمل مستقیم بار ترافیکی مشخص نیستند. انتخاب کلاس مناسب باید بر اساس محاسبات سازه‌ای سیستم خاک و لوله و استاندارد محصول صورت گیرد.
اصول اجرای شبکه جمعآوری آبهای سطحی با لوله کاروگیت
حتی بهترین لوله کاروگیت نیز در صورت اجرای غیراصولی نمی‌تواند عملکرد مناسبی داشته باشد.
لوله‌های پلی‌اتیلنی مدفون، سازه‌هایی انعطاف‌پذیر هستند و برای تحمل بارهای خارجی به همکاری خاک اطراف خود نیاز دارند. به همین دلیل، کیفیت بسترسازی، خاک‌ریزی جانبی و تراکم مصالح اطراف لوله اهمیت بسیار زیادی دارد.
۱. آماده‌سازی و بسترسازی ترانشه
پس از حفاری ترانشه، کف مسیر باید از نظر تراز، شیب، پایداری و یکنواختی بررسی شود.
بستر لوله معمولاً با مصالح دانه‌ای مناسب و مطابق مشخصات فنی پروژه آماده میشود تا بار در طول لوله به‌صورت یکنواخت توزیع شود.
ضخامت بستر باید بر اساس قطر لوله، شرایط خاک و دستورالعمل اجرایی تعیین شود و نباید برای تمام پروژه‌ها یک مقدار ثابت در نظر گرفت.
۲. نصب و تراز کردن لوله
لولهها باید مطابق شیب طولی طراحی‌شده نصب شوند. هرگونه تغییر ناگهانی در تراز یا ایجاد شکم‌دادگی در مسیر می‌تواند باعث تجمع آب و رسوبات شود.
در هنگام نصب اتصالات سوکتی باید موارد زیر رعایت شوند:
- تمیز بودن محل اتصال
- نصب صحیح واشر آب‌بند
- استفاده از روان‌کننده مجاز در صورت نیاز
- قرارگیری کامل و صحیح لوله در سوکت
- کنترل هم‌محوری لولهها
۳. خاک‌ریزی جانبی و تراکم اطراف لوله
یکی از حساس‌ترین مراحل اجرای لوله کاروگیت، پر کردن فضای اطراف و زیر پهلوهای لوله است.
فضای زیر پهلوها یا Haunching باید به‌دقت با مصالح مناسب پر شود؛ زیرا وجود حفره در این قسمت می‌تواند موجب تغییر شکل بیش از حد لوله در زمان بهره‌برداری شود.
خاک‌ریزی باید به‌صورت لایه‌ای و متقارن در دو طرف لوله انجام شود.
میزان تراکم مورد نیاز باید با توجه به نوع مصالح، شرایط بارگذاری، عمق دفن و مشخصات فنی پروژه تعیین شود. عدد ۹۵ درصد پروکتور در برخی پروژه‌ها به‌عنوان معیار اجرایی استفاده میشود، اما الزام ثابتی برای همه شرایط نیست.
۴. اجرای پوشش خاک روی لوله
پس از تکمیل خاک‌ریزی اولیه، عملیات پرکردن ترانشه تا تراز نهایی ادامه پیدا می‌کند.
حداقل پوشش خاک روی لوله به قطر، کلاس مقاومتی، شرایط ترافیکی، نوع مصالح و دستورالعمل سازنده بستگی دارد.
در محل عبور خودروهای سنگین باید طراحی سازه‌ای و جزئیات اجرایی به‌صورت ویژه بررسی شوند.
نقش منهول و دریچههای جمعآوری در عملکرد شبکه
در شبکه جمعآوری آبهای سطحی، لولهها تنها بخشی از سیستم هستند. دریچههای ورودی آب باران، حوضچه‌های جمعآوری، منهول‌ها و سازه‌های تخلیه نیز نقش مهمی در عملکرد شبکه دارند.
منهول‌ها برای دسترسی به شبکه، تغییر مسیر، تغییر شیب، اتصال خطوط فرعی و انجام عملیات بازرسی و نگهداری استفاده میشوند.
دریچههای جمعآوری آبهای سطحی باید در نقاطی نصب شوند که احتمال تجمع رواناب بیشتر است؛ از جمله:
- نقاط پایین‌دست شیب خیابان‌ها
- تقاطع‌ها و ورودی معابر
- محل تغییر شیب طولی و عرضی
- نقاط مستعد آبگرفتگی
- اطراف پارکینگ‌ها و محوطه‌های صنعتی
طراحی نامناسب محل دریچه‌ها می‌تواند حتی در صورت انتخاب قطر مناسب لوله، موجب باقی ماندن آب در سطح معابر شود.
همچنین در مناطق دارای بار رسوبی بالا، استفاده از حوضچه‌های رسوب‌گیر و پیش‌بینی امکان لایروبی دورهای ضروری است.
چالش‌های فنی در طراحی و بهره‌برداری از شبکه آبهای سطحی
در کنار انتخاب صحیح لوله و طراحی ظرفیت هیدرولیکی شبکه، شناخت چالش‌های اجرایی و شرایط محیطی نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا عواملی مانند نشست خاک، تغییر شکل لوله، تجمع رسوبات و ضعف اتصالات می‌توانند عملکرد شبکه جمعآوری آبهای سطحی را در بلندمدت تحت تأثیر قرار دهند.
نشست زمین و تغییر شکل لوله
نشست نامتقارن خاک، تراکم نامناسب مصالح اطراف لوله و وجود خاک‌های سست می‌توانند باعث تغییر شکل بیش از حد لوله یا آسیب به اتصالات شوند.
برای جلوگیری از این مشکل، بررسی ژئوتکنیکی زمین، آماده‌سازی مناسب بستر و کنترل کیفیت خاک‌ریزی اهمیت زیادی دارد.
رسوب‌گذاری و گرفتگی لولهها
ورود شن، ماسه، گل‌ولای و زباله به شبکه می‌تواند به‌مرور ظرفیت انتقال آب را کاهش دهد.
برای کنترل این مشکل باید طراحی دریچه‌ها، حوضچه‌های رسوب‌گیر و منهول‌ها به‌درستی انجام شود.
همچنین باید سرعت جریان و تنش برشی در شرایط مختلف بهره‌برداری بررسی شوند. تعیین یک سرعت حداقل ثابت برای تمام شبکه‌ها کافی نیست؛ زیرا قابلیت خودپاک‌شوندگی لوله به مشخصات جریان و نوع رسوبات نیز بستگی دارد.
آب‌بندی اتصالات و محل اتصال به منهول
اتصالات غیراصولی می‌توانند باعث ورود آب زیرزمینی به شبکه یا خروج آب از لوله شوند.
برای جلوگیری از این مشکل، استفاده از اتصالات سازگار با سیستم لوله‌گذاری، واشرهای استاندارد و جزئیات اتصال تأییدشده توسط تولیدکننده ضروری است.
اتصال لوله کاروگیت به منهول نیز باید با قطعات واسطه و جزئیات آب‌بندی مناسب طراحی شود. استفاده از جوش اکستروژن یا قطعات خاص تنها در مواردی توصیه میشود که برای همان سیستم و شرایط اجرایی تأیید شده باشند.
نگهداری و بازرسی شبکه جمعآوری آبهای سطحی
پس از اجرای شبکه، برنامه نگهداری دورهای برای حفظ ظرفیت انتقال آب ضروری است.
مهمترین اقدامات نگهداری عبارت‌اند از:
- بازدید دورهای از دریچههای جمعآوری آب باران
- تخلیه رسوبات حوضچه‌ها و منهول‌ها
- بررسی وضعیت اتصالات و نقاط تغییر مسیر
- شناسایی گرفتگی‌ها با تجهیزات بازرسی مناسب
- بررسی تغییر شکل احتمالی لوله در نقاط حساس
- پاک‌سازی مسیرهای ورودی و خروجی شبکه پیش از فصل بارندگی
نگهداری منظم می‌تواند از کاهش ظرفیت هیدرولیکی شبکه و بروز آبگرفتگی در بارندگی‌های شدید جلوگیری کند.
نتیجه‌گیری: طراحی اصولی، راهکار پایدار برای جلوگیری از آبگرفتگی
طراحی شبکه جمعآوری آبهای سطحی با لوله کاروگیت دوجداره، فرآیندی فراتر از انتخاب قطر و خرید لوله است. برای دستیابی به یک شبکه کارآمد و بادوام، باید مجموعه‌ای از عوامل هیدرولیکی، مکانیکی، ژئوتکنیکی و اجرایی به‌صورت هم‌زمان بررسی شوند.
محاسبه دقیق دبی رواناب، انتخاب قطر داخلی مناسب، تعیین شیب طولی، انتخاب کلاس سختی حلقوی SN8 یا SN16، طراحی صحیح منهول‌ها و اجرای اصولی بستر و خاک‌ریزی، از مهمترین عوامل موفقیت این پروژه‌ها هستند.
لوله کاروگیت دوجداره پلیاتیلن به دلیل وزن مناسب، مقاومت در برابر خوردگی، سطح داخلی صاف و قابلیت اجرای سریع، می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای بسیاری از شبکه‌های جمعآوری آبهای سطحی شهری، صنعتی و محوطه‌ای باشد.
با این حال، عملکرد نهایی شبکه به کیفیت طراحی و اجرای کل سیستم وابسته است. بنابراین، انتخاب محصول استاندارد در کنار محاسبات مهندسی و نظارت دقیق اجرایی، می‌تواند نقش مهمی در کاهش خطر آبگرفتگی و افزایش عمر مفید زیرساخت‌های شهری داشته باشد.
پرسش متداول درباره طراحی شبکه جمعآوری آبهای سطحی
برای جمعآوری آبهای سطحی از چه نوع لولهای استفاده میشود؟
لوله کاروگیت دوجداره پلیاتیلن یکی از گزینههای رایج برای جمعآوری و انتقال ثقلی آبهای سطحی است. مقاومت در برابر خوردگی، وزن کم و سطح داخلی صاف از مزایای آن محسوب میشوند.
برای شبکه جمعآوری آب باران، لوله SN8 مناسب‌تر است یا SN16؟
انتخاب بین SN8 و SN16 به عمق دفن، نوع خاک، بار ترافیکی، شرایط نصب و محاسبات سازه‌ای بستگی دارد. هیچ‌کدام را نمی‌توان بدون بررسی شرایط پروژه به‌عنوان انتخاب همیشگی معرفی کرد.
قطر لوله کاروگیت برای جمعآوری آبهای سطحی چگونه محاسبه میشود؟
ابتدا دبی اوج رواناب با استفاده از اطلاعات بارندگی، مساحت حوضه آبریز و ضریب رواناب محاسبه میشود. سپس با استفاده از رابطه مانینگ و بررسی شیب و قطر داخلی لوله، سایز مناسب تعیین میشود.
آیا لوله کاروگیت برای نصب در زیر خیابان مناسب است؟
بله، در صورت انتخاب کلاس مقاومتی مناسب، طراحی صحیح سیستم خاک و لوله، رعایت عمق پوشش و اجرای اصولی تراکم مصالح اطراف لوله، می‌توان از آن در شبکه‌های مدفون زیر معابر استفاده کرد.
مهمترین عامل جلوگیری از آبگرفتگی در شبکه جمعآوری آب باران چیست؟
ترکیب طراحی هیدرولیکی صحیح، ظرفیت کافی لولهها و دریچههای جمعآوری، شیب مناسب شبکه و نگهداری دورهای، در جلوگیری از آبگرفتگی نقش اساسی دارند.
